موقعیت جغرافیایی استان سمنان
استان سمنان


استان سمنان یکی از شهرهای چهاردهمین ایالت تاریخی ورن ( ورنه ) از تقسیمات شانزده گانه اوستایی در دوران باستان بوده‌است . در تمام دوران حکومت مادها و هخامنشیان “کومیسنه” یا کومشیان  ( قومس بعد از اسلام ) جزو ایالت بزرگ پارت یا پرتو به شمار می‌رفت .

سمنان در دوره بعد از اسلام جزو سرزمین تاریخی قومس (کومش) به شمارمی آید. نام جغرافیایی قومس تا اواخر دوران قاجاریه برسرزبان ها بود، ولیکن در دوران حکومت رضاخان ، سمنان در شمار شهرهای استان دوم ، یعنی مازندران درآمد و در سال 1340 با تصویب هیئت محترم وزیران به فرمانداری کل ارتقائ یافته و در سال 1355 به استان تبدیل شد .

این استان با وسعت 97478 کیلومترمربع حدود 6% از پهنه کشور را شامل می‌شود که از لحاظ وسعت بعد از استان های خراسان رضوی، کرمان، سیستان و بلوچستان، فارس و اصفهان در مقام ششم قرار دارد. همچنین استان بین مختصات جغرافیایی 51 درجه و 52 دقیقه تا 57 درجه و 3دقیقه  طول شرقی و 34 درجه و 14دقیقه  تا   37 درجه و 19 دقیقه عرض شمالی واقع شده که از شمال به استان مازندران، از شرق به استان های خراسان، از جنوب به استان اصفهان و از غرب به استان تهران محدود شده است . از نظر تقسیمات سیاسی، استان سمنان شامل 5 شهرستان، 18 شهر، 13 بخش و 29 دهستان می باشد و جمعیت کل آن طبق سرشماری سال 1385 حدود 598742 نفر بوده است که ازاین تعداد 69 درصد ساکن شهرها و 31 درصد ساکن روستاها می باشند . تراکم نسبی جمعیت در استان حدود 2/6 نفر در کیلومتر مربع     می باشد . شهرستان شاهرود با وسعتی معادل 2/53 درصد از کل مساحت استان سمنان، وسیعترین شهرستان استان محسوب می شود و از لحاظ جمعیتی نیز با 243825 نفر بالاترین میزان جمعیت را در بین شهرستان های استان دارد.

براساس اطلاعات سازمان هواشناسی کشور ، از وسعت 97487 کیلو متر مربعی استان سمنان ، تنها 23/0 درصد از آن دارای بارندگی متوسط سالانه بیش از 500  میلی متر است که بیشترین میزان بارش سالانه در ایستگاه های هواشناسی استان مربوط به ایستگاه ده صوفیان به میزان 7/284 میلی متر و کمترین آن مربوط به ایستگاه حسین آباد میامی به میزان 4/69 میلی متر می باشد ضمنا" پرباران ترین ماه های سال مربوط به اسفندماه الی اردیبهشت ماه می باشد. مقادیر سالانه حداقل مطلق دمای ایستگاه های بیارجمند( 6/15- )و شاهرود (2/18-) درجه سانتی گراد می باشد ضمن این که مقادیر سالانه حداقل مطلق دما در ایستگاه های جندق، حسین آباد، دامغان، خیر آباد و صوفیان نیز کمتر از(8- )درجه سانتی گراد است. از طرف دیگر براساس مقادیر متوسط دمای سالانه در ایستگاه های ده صوفیان ، دامغان و بسطام میزان این پارامتر کمتر از 13 درجه سانتی گراد در سال بوده است.

جهت سالانه باد غالب در ایستگاه سمنان شمالی و در ایستگاه شاهرود شمال شرقی است. ضمن این که سرعت باد غالب سالانه در ایستگاه های سمنان و شاهرود، به ترتیب معادل 1/4 و 1/3 متر بر ثانیه است. بخش اعظم استان سمنان در اقلیم های خشک سرد، خشک فراسرد و خشک معتدل قرار دارد.اما بررسی ها نشان می هد که اقلیم خشک در استان دارای گستردگی بیشتری است و از سوی دیگر اقالیم فراخشک و نیمه خشک شدید را می توان در استان رویت نمود. بطورکلی این استان از نظر شرایط     آب و هوایی دارای سه ناحیه ی کوهستانی در شمال، ناحیه خشک در قسمت مرکزی و ناحیه خیلی خشک کویری در جنوب استان است.

در نگاهی گذرا، استان سمنان را می توان به صورت یک نوار شرقی - غربی در نظر گرفت که محور آن ، جاده ترانزیت تهران - مشهد است به طوری که اغلب شهرها ، سکونتگاه های انسانی ، دشت ها وکویرها و حتی فعالیت های صنعتی و معدنی در حاشیه این نوار متمرکز گردیده است.

        استان سمنان با وجود دشت ها وکویرها دیدنی همچنین تنوع زئومورفولوژیکی ، اقلیمی و زیستی  بالا پتانسیل محیط زیستی منحصر به فرد دارد که مثال زدنی است ، به طوری که با داشتن 2091907 هکتار منطقه تحت مدیریت (حدود یک چهارم وسعت استان) یک ششم از مناطق تحت مدیریت سازمان را دارا بوده وبا بیش از 25 دشت وکویر معروف ، 50 گونه از 164 گونه پستاندار ایران و متجاوز از 160 گونه پرنده و بیش از 40 گونه خزنده ، 6 گونه دوزیست و چندین گونه از ماهیان، حدود  52 درصد گونه های جانوری کشور را در خود جای داده است. همچنین استان دارای حدود 700 گونه گیاهی ( 120 گونه گیاهی دارویی ) می باشد که این گیاهان از گونه‌های شورپسند حاشیه کویر تا درختان عظیم الجثه پهن هیرکانی متغیر است. استان از لحاظ اقلیمی نیز دارای تنوع زیادی بوده به طوری که از نظر تقسیمات اقلیمی گوسن دارای 4 نوع اقلیم متنوع می باشد که به ترتیب از سمت نواحی شمالی استان به طرف نواحی جنوبی شامل اقلیم استپی سرد ، اقلیم مدیترانه ای گرم و خشک ، اقلیم نیمه بیابانی خفیف و اقلیم نیمه بیابانی شدید است .

از لحاظ محیط زیست انسانی هم استان ، دارای 12 شهرک ، 14 ناحیه وبیش از3500 واحد صنعتی و معدنی می باشد که از این تعداد بیش از 2000 واحد آن فعال بوده (364 واحد، معدنی بوده و دارای پروانه بهره برداری می باشند)  و448 واحد آن که عمدتا از گروه صنایع شیمیایی و کانی غیر فلزی می باشد ، بالقوه آلاینده اند .

استان سمنان یکی از استان های پهناور کشور می باشد که در نیمه شمالی فلات ایران واقع شده است. از مشخصات ژئومورفولوژیکی این استان اتصال دامنه های جنوبی رشته کوه البرز به پهنه های پست کویر مرکزی ایران می باشد. به واسطه این تغییرات ژئومورفولوژیکی شاهد اقلیم ها و زیستگاه های گیاهی متنوعی در سطح استان می باشیم که از آن جمله بیش از 4/3 میلیون هکتار عرصه های جنگلی، 7/3 میلیون هکتارعرصه های  مرتعی در سطح استان را شاهد هستیم. وجود چنین تنوعی سبب ایجاد زیستگاه های منحصر به فرد در سطح وسیعی از نقاط مختلف استان شده است و عرصه ای حدود 1/2 میلیون هکتار از مساحت استان را جزء مناطق چهار گانه سازمان قرار داده که آن عرصه حدود 19% کل مناطق چهار گانه سازمان را به خود اختصاص می دهد.

پتانسیل های فوق اهمیت استان سمنان را در عرصه محیط طبیعی آشکار ساخته و حفاظت از این پهنه های طبیعی را جهت نیل به اهداف سازمانی در راستای توسعه پایدار آشکارتر می نماید.

زمان عقربه ای
يكشنبه 30 مهر 1396